Van’da Selçuklu Mirası Ayağa Kaldırılıyor
Van’ın Erciş ilçesinde bulunan Çelebibağı Selçuklu Mezarlığı’nda, yüzyıllara meydan okuyan tarihi mezar taşlarını korumak amacıyla başlatılan kazı ve restorasyon çalışmaları aralıksız sürüyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Van Valiliği’nin destekleriyle yürütülen çalışmalar kapsamında, zamanla toprağa gömülen ve yüzeyleri likenlerle kaplanan süslemeli mezar taşları yeniden gün yüzüne çıkarılıyor.
Van Gölü kıyısındaki yaklaşık 30 dönümlük alanda yer alan tarihi mezarlıkta, Van Müze Müdürlüğü başkanlığında ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ercan Çalış’ın bilimsel danışmanlığında yürütülen çalışmalarda; arkeolog, sanat tarihçisi, restoratör, konservatör ve epigrafi uzmanlarından oluşan 15 kişilik ekip görev alıyor.
Kazı çalışmalarında yaklaşık 50 santimetre derinliğe inilerek gün yüzüne çıkarılan 15 mezar taşının zemin blokajı tamamlanırken, biyolojik oluşumların zarar verdiği 5 mezar taşında da liken temizliği gerçekleştirildi. Boyları 2,5 metreye ulaşan tarihi taşlar restore edilirken, üzerlerindeki kitabe ve süslemeler de bilimsel olarak inceleniyor.
Çalışmaları değerlendiren Doç. Dr. Ercan Çalış, Çelebibağı Selçuklu Mezarlığı’nın Anadolu ve Türk-İslam medeniyetinin önemli miras alanlarından biri olduğunu belirterek, yürütülen çalışmaların yalnızca taşların korunmasına değil, aynı zamanda dönemin sanat anlayışı ve kültürel değerlerinin ortaya çıkarılmasına da katkı sunduğunu ifade etti.
1990’lı yıllarda bölgede yapılan kazıların ardından alanın uzun süre bakımsız kaldığını hatırlatan Çalış, doğal etkenler ve insan kaynaklı tahribat nedeniyle mezar taşlarının zarar gördüğünü, yeniden başlatılan çalışmalarla bu tarihi mirasın korunmasının hedeflendiğini söyledi.
Mezar taşlarının zamanla zemin yapısını kaybederek toprağa gömüldüğünü aktaran Çalış, blokaj güçlendirme çalışmalarıyla taşların orijinal konumlarına getirildiğini, yüzeyleri kaplayan likenlerin ise kitabeler ve süslemeler üzerinde ciddi tahribata yol açtığını belirtti.
Çelebibağı Selçuklu Mezarlığı’nın kültür ve inanç turizmi açısından önemli bir potansiyele sahip olduğuna dikkat çeken Çalış, restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından bölgenin önemli bir turizm destinasyonu haline geleceğine inandıklarını kaydetti.
Mezar taşlarında Selçuklu dönemine özgü zengin süsleme programlarının yer aldığını ifade eden Çalış, taşlarda kullanılan kitabelerin dönemin sosyal yapısı, inanç dünyası ve sanat anlayışına ışık tuttuğunu belirterek, alanın adeta açık hava sanat galerisi niteliği taşıdığını sözlerine ekledi.
